Botanische naamgeving van de

satsuki azalea

Rododendron (wetenschappelijke naam Rhododendron, uit het Oudgrieks: rhodos, "roos"; dendron, "boom") is een groot geslacht van, afhankelijk van de taxonomische opvatting, 600 -1000 soorten bloeiende planten in de heide familie (Ericaceae). Vanwege de omvang is dit geslacht onderverdeeld in een aantal ondergeslachten. De naam van de plant heeft niets te maken met het Griekse eiland Rodos.

Taxonomie

Het geslacht is al een aantal malen opnieuw ingedeeld. Zo werd aan het begin van de jaren 90 van de 20e eeuw het geslacht Ledum aan Rododendron toegevoegd.

Vrij algemeen wordt op grond van het standaardwerk van Chamberlain en anderen (1996) het geslacht vanwege zijn omvang onderverdeeld in acht ondergeslachten:

                    Azaleastrum - ongeveer 30 soorten groenblijvende  struiken en bomen.

                    Candidastrum

                    Hymenanthes - ongeveer 270 soorten groenblijvende  struiken. De meeste soorten die in tuinen worden aangeplant behoren hiertoe.

                    Mumeazalea

                    Pentanthera

                    Rhododendron - met 500 soorten het grootste ondergeslacht. Meestal

                                groenblijvend, maar bladverliezend komt ook voor. De Europese wilde

                                soorten behoren hiertoe.

                    Therorhodion

                    Tsutsusi - ruim 100 soorten uit Japan, China en noordoost Azië,   

                                 met struiken die zowel groenblijvend als bladverliezend zijn (de  

                                 planten hebben twee soorten bladeren, zogenaamde

                                 bladdimorfie: de ene soort is groenblijvend, bij de andere soort valt

                                 het blad af).

 

Binnen deze 8 ondergeslachten worden 12 secties onderscheiden:

 

In 2004/2005 onderzochten Loretta Goetsch, Andrew Eckert and Benjamin Hall  87 soorten op basis van het gen RPB2-I. Zij stelden voor het aantal ondergeslachten terug te brengen tot vijf:

 

•             Ondergeslacht Rhododendron

               •                    sectie Pogonanthum

               •                    sectie rhododendron

               •                    sectie Vireya

•             Ondergeslacht Hymenanthes

               •                    sectie Pontica

               •                    sectie Pentanthera

•             Ondergeslacht Azaleastrum

               •                    sectie Tsutsusi

               •                    sectie Sciadorhodion

•             Ondergeslacht Choniastrum

•             Ondergeslacht Therorhodion

 

De herverdelingen in het geslacht Rhododendron zorgen voor enige onduidelijkheid bij de azalea

De beginners in bonsai of tuinieren in het algemeen verwarren vaak azalea’s en rododendrons. De verwarring is begrijpelijk; de azalea en de Rhododendron planten zijn verwanten van elkaar. Alle azalea's zijn Rhododendron (let op de hoofdletter „R“), maar niet  alle Rhododendron zijn azalea's. Bent u nog enigszins verward? Dan bent u in goed gezelschap; ook de beroemde Linnaeus was in verwarring gebracht. Toch is de taxonomie van Linnaeus  de basis in de botanische classificatie.

Door de volgende verklaring van hun wetenschappelijke namen tegenover de gemeenschappelijke , zal ik u vragen om  scherp op te letten of ik „ Rhododendron “ of „ rhododendron“ schrijf. Met de hoofdletter „R,“  verwijs ik naar een plantensoort. Met de „r” in kleine letters  verwijs ik naar een ondergroep van die soort.

De soort Rhododendron is  een plant uit de dopheidefamilie, die ook heidesoorten en de dopheide omvat evenals bosbessen en Amerikaanse veenbessen. De meeste leden van de dopheidefamilie hebben een zuurrijke grond nodig  om in te groeien.

 

Wetenschappelijke namen: de taxonomie van Linnaeus

De Zweedse plantkundige, Carolus (Carl) Linnaeus beschreef de soort Rhododendron in 1753. En dit is ook het tijdstip waarop de verwarring toesloeg. De taxonomie van Linnaeus beschreef de „Azalea“ als afzonderlijke soort. Maar al snel werd duidelijk dat de azalea eigenlijk als ondersoort van de Rhododendron zou moeten worden beschouwd in plaats van de aparte soort, zoals Linnaeus beschreef.

 

In 1834 verbeterde een andere plantkundige de taxonomie van Linnaeus op dit punt. Een Engelsman, George Don, splitste de soort Rhododendron in acht subcategorieën op, die alle acht in talrijke soorten worden onderverdeeld. De azalea's bestaan uit twee van deze subcategorieën: bladhoudende azalea struiken en bladverliezende azalea struiken.

 

Als u de wetenschappelijke naam van een azalea leest, zult u het woord” Rhododendron”  zien. Dat is omdat de azalea planten tot de soort  Rhododendron behoren. En het woord „azalea” is de in de volksmond bekende naam voor deze plantengroep geworden. Maar er zijn ook leden van deze soort die enkel  rhododendron zijn (Let op de „r” in kleine letters) De laatste jaren is de naam  “rhododendron “ bij tuinliefhebbers hoofdzakelijk als gemeenschappelijke naam gebruikt voor planten uit de Rhododendron familie die grote leerachtige altijd groene bladeren hebben. De bladeren op de Rhododendron azalea soorten blijven kleiner. Binnen de subcategorieën rhododendron zelf, wordt de bladgrootte gebruikt om een verdere indeling te maken: namelijk, tussen elepidotes (grootbladige rhododendron) en lepidotes (kleinbladige rhododendron).

 

De identificatie van satsuki

Hoe zou je nu een azalea in tegenstelling tot een rhododendron kunnen identificeren?

Een azalea heeft vijf stampers in de bloem; een rhododendron heeft er tien. In het algemeen  zijn de rhododendron grotere struiken dan azalea planten , en, zoals eerder gezegd, hebben zij grotere bladeren.
Hoe zouden we met de hierboven beschreven indeling de satsuki moeten etiketteren voor een tentoonstelling

 

Etikettering voor tentoonstellingen

Er zijn 2 belangrijke internationale beschrijvingen voor de etikettering van planten te weten

“International Code of Botanical Nomenclature”

“International Code of Nomenclature for Cultivated Plants”

 

 

 

 


 

Wij zijn er al gewend  dat de satsuki azalea Rhododendron Indicum wordt gemoemd

Dit is de wetenschappelijk goedgekeurde naamgeving voor de satsuki.

 

Omdat er nog steeds twijfel bestaat over die naamgeving en ook of de satsuki nu een natuurlijke kruising is of niet stelt, de satsuki azalea society de volgende etikettering voor tentoonstellingen voor:

 

Met de toepassing van de taxonomie van Linnaeus  zouden we tot het volgende kunnen komen:

Als eerste dat de satsuki behoort tot de familie Rhododendron  ericacea.

Deze naam omvat alle rhododendrons en azalea’s en dus ook de satsuki .

 

Stel in dit geval dat we een satsuki Gyoten hebben. Dan zou het onderstaande een juist etiket zijn:

 

 

Rhododendron x satsuki azalea

(R. indicum x R. tamarae )

  ‘Gyoten’

Satsuki azalea ‘Gyoten’

 

 

 

 

 

Het etiket is als volgt opgebouwd

Rhododendron x satsuki azalea = de botanische en de gemeenschappelijke naam

(R. indicum x R. tamarae )= zijn de moederplanten waaruit de kruising is voort gekomen

‘Gyoten’ = de subsoort (bloemvorm of kleur)

Satsuki azalea ‘Gyoten’ = de gemeenschappelijke naam en subsoort

 

Rhododendron x satsuki azalea

(R. indicum x R. tamarae )

 ‘asahi-no-izumi’

  (Shinkyo X Yama-no-hikari)

Satsuki azalea ‘asahi-no-izumi’

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Stel in dit geval dat we een satsuki “ asahi-no-izumi”  hebben. Dan zou bovenstaand etiket juist zijn.

 

Het etiket is alsvolgt opgebouwd:

Rhododendron x satsuki azalea = de botanische en de gemeenschappelijke naam

(R. indicum x R. tamarae ) = zijn de moederplanten waaruit de kruising is voort gekomen

‘asahi-no-izumi’ =  de subsoort (bloemvorm of kleur)

(Shinkyo X Yama-no-hikari) zijn de subsoorten waaruit de kruising is voort gekomen

Satsuki azalea ‘asahi-no-izumi’ = de gemeenschappelijke naam en subsoort

 

Mocht iemand bovenstaand etiket toetsen aan de hand van de Internationale Code  van botanisch namen, dan zal hij er achter komen dat het etiket precies volgens die regels is opgebouwd.

De enige kanttekening is het gebruik van het woord’ satsuki’, omdat dit geen Latijnse naam is zoals te doen gebruikelijk, maar een Japanse.

 

Vanaf 1 januari 1959  krijgen alle cultuurvariëteiten (rassen) die nog benoemd worden een verzonnen naam (“fancy name”) in een gangbare, levende taal, bij voorbeeld: Engels, Frans, Nederlands of ....Dus waarom niet in het Japans?

 

Bovenstaande etikettering is beschreven door de satsuki azalea society en wordt inmiddels ook bij Japanse tentoonstellingen gebruikt

 

 

 

 

Site Menu

satsuki     

 

 

 

     Site Menu  

bonsai   

 

Neem nu een abonnement!